Hoa ngọc lan là loài cây cảnh được nhiều gia đình yêu thích nhờ hương thơm thanh khiết, dáng cây đẹp và mang nhiều ý nghĩa tích cực trong đời sống. Không chỉ phù hợp trồng làm cảnh sân vườn, hoa ngọc lan còn có giá trị về mặt tinh thần và một số công dụng trong y học dân gian. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, ý nghĩa cũng như kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa ngọc lan đúng cách.
Hoa ngọc lan là gì?
Nguồn gốc
Hoa ngọc lan có tên tiếng Anh là Michelia, còn được gọi với những cái tên quen thuộc như sứ ngọc lan. Đây là loài cây thân gỗ, sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm. Cây có lá hình bầu dục, hoa màu trắng hoặc vàng với mùi hương nồng nàn, dễ chịu.
Ngọc lan có nguồn gốc từ Ấn Độ, sau đó được trồng phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Hiện nay, cây ngọc lan thường gặp với hai giống chính là ngọc lan trắng và ngọc lan vàng.
Đặc điểm
Cây ngọc lan thuộc nhóm cây ưa sáng, có khả năng chịu được điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Khi trưởng thành, cây có thể cao từ 10 – 15m.
Điểm nổi bật nhất của cây chính là hoa. Hoa ngọc lan có dạng hình chuông, đường kính khoảng 15cm, cánh hoa dài, màu trắng hoặc vàng, tỏa hương thơm mạnh và lan xa. Hoa thường nở rộ từ tháng 3 và kéo dài đến khoảng tháng 8 trong năm.
Quả ngọc lan xuất hiện vào khoảng tháng 6 – 7, có màu nâu, hình ống, bên trong chứa từ 1 – 8 hạt. Lá cây là lá đơn, màu xanh, dài khoảng 20cm, rộng khoảng 8cm, mặt dưới có lông mịn.
Phân loại hoa ngọc lan
Hoa ngọc lan trắng
- Ngọc lan trắng còn được gọi là mộc lan trắng, bạch lan hoa; tên khoa học là Michelia alba.
- Cây thân gỗ thường xanh, cao trung bình 10 – 15m, lá bầu dục thon dài, màu xanh sáng. Hoa trắng, thon nhọn, từ 8 – 12 cánh, hương thơm rất đậm.
Hoa ngọc lan vàng
- Ngọc lan vàng còn có tên gọi khác là mộc lan vàng, sứ vàng; tên khoa học là Michelia champaca.
- Cây có kích thước lớn hơn ngọc lan trắng, chiều cao có thể lên đến 30 – 35m. Hoa màu vàng ngà đến vàng cam, cánh thẳng, hương thơm nồng.
Ý nghĩa của hoa ngọc lan
Hoa ngọc lan tượng trưng cho nguồn năng lượng tích cực, sự may mắn và bình an. Trong đời sống tinh thần, loài hoa này đại diện cho tấm lòng nhân hậu, sự trong sáng và cảm giác an yên. Trồng cây ngọc lan trong khuôn viên nhà ở được cho là giúp xua tan những điều tiêu cực, mang lại cảm giác thư thái và dễ chịu.
Công dụng của cây hoa ngọc lan
Hương thơm của hoa ngọc lan giúp tinh thần thư giãn, giảm căng thẳng và tạo cảm giác dễ chịu cho không gian sống. Chính vì vậy, cây thường được trồng trước nhà, trong sân vườn hoặc khuôn viên công trình.
Theo y học cổ truyền, hoa ngọc lan có vị cay, hơi đắng, tính ấm. Hoa được sử dụng trong một số bài thuốc hỗ trợ điều trị ho, buồn nôn, đầy hơi, tiểu khó hoặc giúp ổn định huyết áp. Ngoài ra, hoa có thể được phơi khô để pha trà, mang lại hương thơm dễ chịu khi sử dụng.
Cách trồng và chăm sóc cây hoa ngọc lan
Cách trồng hoa ngọc lan trong chậu
Phương pháp gieo hạt
Khi quả ngọc lan chuyển sang màu nâu, có thể thu hái để lấy hạt. Quả sau khi hái được phơi nắng nhẹ cho nứt vỏ, sau đó hong khô hạt trong bóng râm 2 – 3 ngày.
Do hạt có vỏ cứng, nên dùng giấy nhám chà nhẹ hoặc khía vỏ, rồi ngâm trong nước ấm khoảng 40 – 50°C trong 12 giờ. Sau đó, ủ hạt trong túi vải ẩm từ 4 – 5 ngày cho đến khi nứt nanh thì đem gieo vào khay ươm.
Giữ ẩm bằng cách phun sương nhẹ, sau 3 – 4 ngày hạt bắt đầu nảy mầm. Khi cây con cứng cáp, có thể chuyển sang trồng trong chậu.
Đất trồng cần tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt. Có thể phối trộn đất sạch, phân hữu cơ hoai mục, mụn dừa và trấu hun theo tỷ lệ phù hợp để cây phát triển ổn định.
Phương pháp chiết cành
Chọn cành khỏe mạnh từ cây mẹ, khoanh vỏ rộng khoảng 3 – 5cm, dùng xơ dừa ẩm bó quanh vết khoanh rồi bọc nilon. Giữ ẩm thường xuyên, khi rễ non hình thành và chuyển màu vàng nhạt thì cắt cành đem trồng vào chậu.
Cách chăm sóc hoa ngọc lan hiệu quả tại nhà
Thời gian đầu sau khi trồng, nên đặt cây ở nơi râm mát, tránh nắng gắt. Khi cây lớn dần, có thể cho tiếp xúc ánh nắng từ từ. Nhiệt độ thích hợp cho cây dao động từ 20 – 32°C.
Tưới nước đều đặn 1 – 2 lần mỗi ngày vào sáng sớm hoặc chiều mát, giữ đất ẩm nhưng không để úng. Định kỳ cắt tỉa cành lá già, cành khô để cây thông thoáng và phát triển cân đối.
Phân bón nên ưu tiên các loại phân hữu cơ, kết hợp bón định kỳ để cây sinh trưởng tốt, ra nhiều nụ và hoa thơm lâu.
Lưu ý khi trồng và chăm sóc cây hoa ngọc lan
Thời điểm trồng thích hợp nhất là khoảng tháng 2 – 3 khi thời tiết mát, đất ẩm. Nên chọn hạt giống hoặc cành chiết khỏe mạnh, không sâu bệnh.
Không bón phân quá liều, cần tỉa cành định kỳ để hạn chế sâu bệnh và giúp cây phát triển cân đối.
Một số câu hỏi thường gặp về cây hoa ngọc lan
Hoa ngọc lan nở vào mùa nào?
Hoa ngọc lan thường nở từ tháng 3 đến tháng 8 hằng năm. Quả chín vào khoảng tháng 6 – 7.
Có nên trồng hoa ngọc lan ở nhà không?
Hoa ngọc lan rất phù hợp trồng trước nhà hoặc trong sân vườn. Hương thơm dịu nhẹ giúp thư giãn tinh thần, tạo không gian sống trong lành và dễ chịu.
Giá cây hoa ngọc lan bao nhiêu?
Giá cây giống thường dao động từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng tùy kích thước. Những cây lớn, cây công trình hoặc cây lâu năm có giá cao hơn.
Hình ảnh một số loại hoa ngọc lan đẹp
Hoa ngọc lan trắng
Hoa ngọc lan tây
Hoa ngọc lan vàng
